Reşit olmayanla cinsel ilişki şikayet süresi, bu suç tipinde yargılamanın yapılabilmesi için en temel ön şarttır. Türk Ceza Kanunu kapsamında bu suç, tarafların rızasıyla gerçekleşse dahi mağdurun yaş küçüklüğü nedeniyle belirli sınırlamalara tabidir. Ancak takibi şikayete bağlı olduğu için kanuni sürelere uyulmaması davanın düşmesine yol açar. Bu yazımızda, TCK 104 kapsamındaki hak düşürücü süreleri ve Yargıtay’ın güncel yaklaşımlarını detaylandıracağız.
İçindekiler
- TCK 104 Kapsamında Suçun Tanımı
- Şikayet Süresi ve Hak Düşürücü Niteliği
- Şikayet Süresinin Başlangıcı ve Hesaplanması
- Zincirleme Suçlarda Şikayet Süresi
- Şikayet Hakkına Sahip Kişiler ve İrade Çatışması
- Sürenin Geçirilmesinin Hukuki Sonuçları
- Yargıtay Kararları Işığında Emsal Analizler
- Sıkça Sorulan Sorular (Soru-Cevap)
Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ve Şikayet Süresi
1. TCK 104 Kapsamında Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun Tanımı
Türk Ceza Kanunu’nun 104. maddesi; cebir, tehdit ve hile olmaksızın, 15-18 yaş grubundaki bir çocukla cinsel ilişkide bulunulmasını cezalandırır. Bu suçun en temel özelliği, eylemin mağdurun rızasıyla gerçekleşmesidir. Özellikle fail ile mağdur arasında iradeyi sakatlayan bir durumun bulunmaması şarttır. Yargıtay 14. Ceza Dairesi’nin 2016/5078 E., 2019/13526 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, rızanın varlığı ve yaş sınırının ikmali suçun niteliğini belirler.
2. Şikayet Süresi ve Hak Düşürücü Niteliği (TCK 73/1)
Söz konusu suç, takibi şikayete bağlı bir fiildir. TCK’nın 73/1 maddesi uyarınca, yetkili kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa soruşturma yapılamaz. Buna ek olarak, bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece kendiliğinden gözetilir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 2021/7171 E., 2023/1410 K. ilamında, süresinden sonra yapılan şikayetlerin davanın düşmesine neden olacağı açıkça vurgulanmıştır.
3. Şikayet Süresinin Başlangıcı ve Hesaplanması
Süre, şikayete yetkili kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren başlar. Ancak belirsizlik durumunda “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi uygulanır (Yargıtay 9. CD, 2021/6648 E.). Ayrıca, Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 2021/7219 E., 2023/3470 K. sayılı kararına göre, mağdurun faili bildiği tarihten itibaren 6 ay geçtikten sonra yapılan başvurular geçersiz sayılmaktadır.
4. Zincirleme Suçlarda (Birden Fazla İlişki) Şikayet Süresi
Eylemin birden fazla kez tekrarlanması durumunda sürenin başlangıcı kritik önem taşır. Ankara BAM 17. Ceza Dairesi’nin 2017/2091 E., 2017/1763 K. sayılı kararı uyarınca; şikayet süresi en son cinsel ilişkinin gerçekleştiği tarihten itibaren hesaplanır. Sonuç olarak, son eylemden itibaren 6 ay geçmişse davanın düşmesi zorunludur.
5. Şikayet Hakkına Sahip Olan Kişiler ve İrade Çatışması
Şikayet hakkı kural olarak mağdura aittir. Özellikle Anayasa Mahkemesi’nin 08.03.2018 tarihli kararına göre, ayırt etme gücüne sahip küçükler bu hakkı bizzat kullanabilir. İkincil kaynak niteliğindeki Yargıtay 8. CD’nin 2024/16504 E. kararında belirtildiği üzere, annenin yaptığı şikayet mağdurun iradesinin yerine geçemez. Çocuk ile ebeveyn iradesi çatışırsa, çocuğun isteği üstün tutulur.
6. Şikayet Süresinin Geçirilmesinin Hukuki Sonuçları
6 aylık süre geçirildikten sonra yapılan şikayetlerle mahkumiyet hükmü kurulamaz. Bu nedenle, TCK 73/4 ve CMK 223/8 maddeleri uyarınca kamu davasının düşmesine karar verilir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi’nin 2015/7211 E. sayılı kararında, gecikmiş şikayet üzerine kurulan mahkumiyet bozulmuş ve düşme kararı verilmiştir.
7. Yargıtay Kararları Işığında Emsal Analizler
- Hamilelik Durumu: Mağdurun hamile kalması süreyi durdurmaz. Yargıtay 14. CD, 2016/8367 E. kararında, 26 haftalık hamileliğe rağmen süre geçtiği için dava düşürülmüştür.
- Şikayetten Vazgeçme: Hüküm kesinleşinceye kadar vazgeçmek mümkündür. Fakat vazgeçmeden tekrar vazgeçmek hukuken geçersizdir (Yargıtay 9. CD, 2023/702 E.).
- Hata Hükümleri: Failin, mağdurun yaşını 18’den büyük sanması (TCK 30) durumu suçun şikayete tabi olma niteliğini değiştirmez.
8. Sıkça Sorulan Sorular (Soru-Cevap)
1. Şikayet süresi tam olarak ne kadardır? Bu suç için kanuni süre, öğrenme tarihinden itibaren tam 6 aydır (TCK 73/1).
2. Süre ne zaman işlemeye başlar? Şikayet hakkı olan kişinin, ilişkiyi ve bu kişiyi öğrendiği gün süre başlar.
3. İlişki birden fazla kez yaşandıysa süre nasıl hesaplanır? En son gerçekleşen cinsel ilişki tarihi esas alınarak hesaplama yapılır (BAM Ankara 17. CD).
4. Aile şikayetçi olmazsa dava açılır mı? Hayır. Mağdur çocuk şikayetçi olmazsa veya süreyi geçirirse kovuşturma yapılamaz. Mağdurun iradesi önceliklidir.
5. Süre geçtikten sonra dava açılırsa ne olur? Mahkeme durumu tespit ettiğinde mahkumiyet veremez ve davanın düşmesine karar verir (Yargıtay 9. CD, 2021/18806 E.).
Bu yazıYargıtay kararları çerçevesinde bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay, delil durumu ve teknik raporlar ışığında ayrıca değerlendirilmelidir. Sonuç olarak, hak kaybına uğramamak adına hukuki destek almanız hayati önem taşır.
