Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma Suçunun Tanımı
Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi uyarınca, uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri (esrar, eroin, kokain vb.) kişisel kullanım amacıyla satın alan, kabul eden, bulunduran veya herhangi bir şekilde kullanan kişi, uyuşturucu madde kullanma veya bulundurma suçunu işlemiş sayılır.
TCK m.191 kapsamında bu suç iki temel şekilde işlenebilir:
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma
- Kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma, satın alma veya kabul etme
Suçun Unsurları ve Yargıtay İçtihatları
Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma; bir kimsenin, bu maddeleri ağız, burun yoluyla veya damar/deri altına şırınga ederek ya da başka bir biçimde vücuduna alması olarak tanımlanmaktadır.
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma ise, bir kimsenin kendisine veya başkasına ait uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi, kullanmak amacıyla fiili ve/veya hukuki egemenliği altında tutmasıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2020/102 sayılı kararına göre, bulundurma eylemi kesintisiz bir suç olduğundan, uyuşturucu maddenin kısa veya uzun süreli bulundurulmasının suçun oluşumu açısından bir önemi bulunmamaktadır.
Kişisel ihtiyacı aşacak ölçüde uyuşturucu madde bulundurulması halinde ise fail, uyuşturucu madde ticareti suçundan cezalandırılmaktadır.
Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçunun Şartları
“Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu” ile “uyuşturucu madde ticareti suçu” birbirinden farklıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2013/423 sayılı kararı uyarınca, işlenen fiilin niteliğinin tespiti için sanığın “bulundurma amacı” şu kriterler gözetilerek değerlendirilir:
1. Uyuşturucu Maddenin Miktarı
Kişisel kullanım için kabul edilebilecek miktar, kişinin fiziksel ve ruhsal yapısı ile uyuşturucu maddenin niteliğine göre değişmekle birlikte, Adli Tıp Kurumu mütalaalarında esrar kullananların günde ortalama 1-1,5 gram olmak üzere üç kez esrar tüketebildikleri belirtilmektedir. Yıllık kullanım miktarını aşan bulundurma durumlarında, maddenin kullanım amacı dışında bulundurulduğu kabul edilmektedir.
2. Failin Davranışları
Sanığın elindeki uyuşturucu maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etme yönünde davranışları olup olmadığı araştırılır. Müşteri arayışı, pazarlık yapma veya numune gösterme gibi davranışlar ticaret suçuna işaret eder.
3. Uyuşturucu Maddenin Bulundurulduğu Yer
Kişisel kullanım için bulundurulan maddeler genellikle kolay ulaşılabilir yerlerde (ev, işyeri vb.) saklanırken, ticaret amacıyla bulundurulan maddeler depo gibi kolay ulaşılamayan yerlerde zula edilmektedir.
4. Uyuşturucu Maddenin Bulunduruluş Şekli
Maddenin çok sayıda küçük paketler halinde, özenle hazırlanmış şekilde bulunması, yanında hassas terazi ve paketleme malzemelerinin ele geçirilmesi ticaret amacına işaret eder.
5. Bulundurulan Uyuşturucu Maddenin Çeşitliliği
Çeşitli uyuşturucu maddelerin (esrar, eroin, kokain, MDMA vb.) birlikte bulundurulması, ticaret amacıyla bulundurulduğuna ilişkin önemli bir belirtidir.
6. Sanığın Uyuşturucu Madde Kullanıp Kullanmadığı
Uyuşturucu madde kullanan bir kimsenin kullanmak için madde bulundurabileceği varsayılmaktadır.
7. Sanığın Sosyo-Ekonomik Durumu ve Geliri
Sanığın sosyal ve ekonomik durumu, gelir kaynağı gibi faktörler diğer delillerle birlikte değerlendirilerek suçun niteliğinin tespitinde yardımcı olabilmektedir.
Uyuşturucu Madde Kullanma veya Bulundurma Suçunun Cezası
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da bu maddeleri kullanan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Suçun; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan yerler ile bunların çevre sınırlarına 200 metreden yakın mesafedeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır (3 yıldan 7,5 yıla kadar hapis).
Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma Suçunda Kamu Davası Açılmasının Ertelenmesi
Uyuşturucu madde kullanma suçu nedeniyle başlatılan soruşturmada, kamu davası açmak için yeterli şüphe olduğunu tespit eden Cumhuriyet savcısı şüpheli hakkında 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verebilir.
Erteleme süresince şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Denetimli serbestlik sürecinde kişi tedaviye tabi tutulabilir ve yılda en az iki defa uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığının tespiti için ilgili kuruma sevk edilir.
Kişinin erteleme süresince;
- Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmesi,
- Tekrar kullanmak için uyuşturucu madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
- Uyuşturucu madde kullanması
halinde erteleme kararı kaldırılarak kamu davası açılır.
Uyuşturucu Kullanma Suçunda Denetimli Serbestlik ve İhlali
Cumhuriyet savcısının verdiği erteleme kararı ve yükümlülükler şüpheliye tebliğ edilir. Şüpheli, tebliğden itibaren 10 gün içinde Denetimli Serbestlik Şube Müdürlüğü’ne başvurmak zorundadır. Başvurmaması veya programı iki kez ihlal etmesi halinde, savcılık kamu davası açar.
Şüpheli erteleme süresince yükümlülüklere uygun davranırsa, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Cezanın Ertelenmesi, Adli Para Cezasına Çevirme ve HAGB
Uyuşturucu madde kullanma suçu, ceza miktarı nedeniyle adli para cezasına çevrilmeye elverişli değildir. Ancak, kamu davası açıldıktan sonra yapılan yargılama neticesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir veya hapis cezası ertelenebilir.
Mahkumiyet Halinde Tedavi ve Rehabilitasyon Tedbiri
TCK m.191 uyarınca mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı aşamasında denetimli serbestlik programı kapsamında tedavi ve rehabilitasyon programı uygulanır (5275 sayılı Kanun m.105/A-5).
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK 192)
Kullanmak için uyuşturucu madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar haber almadan önce, maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini bildirerek suçluların yakalanmasını veya uyuşturucunun ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.
Suç haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun meydana çıkmasına ve failin yakalanmasına yardım eden kişinin cezasında dörtte birden yarısına kadar indirim yapılır.
Uyuşturucu madde kullanan kişi, soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz.
Uyuşturucu Madde Kişisel Kullanım Sınırı/Miktarı (HSYK Görüşü)
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 2013 tarihli görüşüne göre:
- Esrar için yıllık net 600-700 gram üzeri ticaret amacıyla kabul edilmektedir
- Eroin ve kokain için 20 gram ve üzeri
- Sentetik haplar için 50 adet ve üzeri
ticaret amacıyla bulundurulduğu kabul edilmektedir. Birden fazla çeşit uyuşturucu madde bulundurulması da ticaret suçunu oluşturabilmektedir.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçunda Zamanaşımı ve Şikayet
Bu suç takibi şikayete bağlı olmayıp, dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
Uyuşturucu Madde Kullanma veya Bulundurma Suçunda Görevli Mahkeme
Bu suçla ilgili yargılama görevi asliye ceza mahkemelerine aittir.
Not: Bu makale yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Spesifik durumunuzla ilgili en doğru hukuki bilgiyi, dosyanızı inceleyen bir avukattan almanız gerekmektedir.
