Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu (TCK 191)

Uyuşturucu kullanma ve bulundurma, Türk Ceza Kanunu kapsamında kişinin sağlığını ve toplumsal düzeni korumak amacıyla cezalandırılan bir fiildir. TCK 191 maddesi, bu maddeleri satın alan, kabul eden veya kullanan kişilere yönelik hapis cezası ve denetimli serbestlik hükümleri öngörmektedir. Özellikle yargılama sürecinde “kullanım amacı” ile “ticaret amacı” arasındaki ayrım hayati bir önem taşır.

İçindekiler

1. Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu (TCK 191) Nedir?
2. Kullanma Amacı ile Ticaret Amacı Arasındaki Temel Farklar ve Kriterler
3. Yargıtay Kararlarına Göre Kişisel Kullanım Miktarı ve Sınırları
4. Denetimli Serbestlik, Erteleme ve Tedavi Süreçleri
5. Reçeteli İlaçlar ve Diğer Maddelerin TCK 191 Kapsamındaki Durumu
6. Sıkça Sorulan Sorular (Soru-Cevap)
7. Bilgilendirme ve Yasal Uyarı

---

1. Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu (TCK 191) Nedir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi, bu eylemleri açıkça cezalandırmaktadır. Kanunun 1. fıkrasına göre; uyuşturucu madde satın alan veya bulunduran kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2018/579-2020/489). Özellikle suçun temel unsuru, failin maddeyi münhasıran “kullanma” amacıyla elinde bulundurmasıdır. Kanun koyucu, bu amaçla gerçekleştirilen satın alma ve kabul etme fiillerini suç olarak tanımlamıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2012/1501-2013/52).

2. Kullanma Amacı ile Ticaret Amacı Arasındaki Temel Farklar

Yargıtay içtihatlarına göre, eylemin TCK 191 mi yoksa TCK 188/3 (Ticaret) mi olduğunu “bulundurma amacı” belirler. Bu ayrımda kullanılan temel kriterler şunlardır:

• Failin Davranışları: Failin maddeyi satma veya tedarik etme yönünde girişimi olup olmadığı incelenir (Yargıtay CGK-2017/208-2018/182).
• Bulundurma Yeri ve Biçimi: Maddenin ev veya cep gibi erişilebilir yerlerde olması kullanma lehine; gizli depolarda saklanması ticaret lehine yorumlanır.
• Çeşit ve Miktar: Ele geçirilen uyuşturucunun miktarı en önemli kriterdir (Yargıtay CGK-2017/476-2019/218).

3. Yargıtay Kararlarına Göre Kişisel Kullanım Miktarı ve Sınırları

Yargıtay ve Adli Tıp Kurumu mütalaalarına göre kişisel kullanım sınırları şöyledir:

• Esrar: Kullanıcıların günde ortalama 1-1,5 gram tüketebileceği kabul edilir. Birkaç aylık ihtiyacı karşılayan miktarlar (örneğin 345 gram) kişisel kullanım sınırında sayılabilir (Yargıtay CGK-2012/325-2012/1817).
• Eroin: Günlük dozun toplam 0,1 gr olduğu değerlendirilir. Ancak 6,5 gram eroinin 11 fişek halinde yakalanması ticaret olarak nitelendirilmiştir (Yargıtay CGK-2020/104-2022/444).
• Şüpheden Sanık Yararlanır: Mahkumiyet için kesin ispat şarttır. Kuşku varsa eylem uyuşturucu kullanma ve bulundurma kapsamında değerlendirilir.

4. Denetimli Serbestlik, Erteleme ve Tedavi Süreçleri

TCK 191 kapsamında yürütülen soruşturmalarda özel usuller mevcuttur. Öncelikle şu süreçler takip edilir:

1. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi: İlk kez bu suçu işleyenler hakkında 5 yıl süreyle erteleme kararı verilir. Bu süreçte denetimli serbestlik uygulanır (Gaziantep BAM 6. CD-2018/2449-2019/913).
2. İhlal Durumu: Erteleme süresinde tekrar suç işlenmesi halinde kamu davası açılır.
3. Basit Yargılama Usulü: Bu suçlar basit yargılamaya tabi olabilir. Bu durumda cezada 1/4 oranında indirim uygulanır (Yargıtay 10. CD-2020/18776-2023/3933).
4. Etkin Pişmanlık: Suçun ortaya çıkmasına hizmet eden sanık hakkında TCK 192/3 uyarınca indirim uygulanabilir.

5. Reçeteli İlaçlar ve Diğer Maddelerin TCK 191 Kapsamındaki Durumu

Yargıtay kararlarına göre her madde bu kapsama girmez. Örneğin; Clonazepam (Rivotril) maddesinin kullanmak amacıyla bulundurulması bazen suç oluşturmayabilir (Yargıtay 10. CD-2020/248-2020/995). Buna ek olarak, Suboxone gibi kırmızı reçeteli ilaçlar uyuşturucu madde kapsamında değerlendirilerek cezalandırmaya konu olabilir.

6. Sıkça Sorulan Sorular (Soru-Cevap)

Soru 1: Üzerimde yakalanan uyuşturucu miktarı az ise hapis cezası alır mıyım? Cevap: TCK 191 uyarınca miktar az olsa dahi (örneğin 0,33 gr eroin veya 1,2 gr esrar) suç oluşur. Ancak ilk kez yakalanıyorsanız kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2018/579-2020/489 -01.12.2020).

Soru 2: Evimde hassas terazi bulunması suçun niteliğini değiştirir mi? Cevap: Evet, hassas terazi veya uyuşturucunun özenli paketçikler halinde bulunması, Yargıtay tarafından “ticaret amacı” (TCK 188) olarak yorumlanabilen güçlü bir kriterdir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2012/10-1335-2013/423 -2013).

Soru 3: Denetimli serbestlik kurallarına uymazsam ne olur? Cevap: Denetimli serbestlik veya tedavi programlarına katılmamak, erteleme kararının kaldırılmasına ve hakkınızda hapis cezası istemiyle kamu davası açılmasına neden olur (BAM-Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi-2018/2449-2019/913 -11.04.2019).

Soru 4: Reçeteli psikotrop ilaçlar bulundurmak suç mudur? Cevap: İkincil kaynaklara göre, Clonazepam gibi bazı etken maddelerin sadece kullanmak amacıyla bulundurulması TCK 191 kapsamında suç oluşturmayabilir; ancak bu durum maddenin türüne ve teknik raporlara bağlıdır (Yargıtay-10. Ceza Dairesi-2024/3306-2025/10289 -21.10.2025).

Soru 5: Uyuşturucu kullandığımı kendim söylersem cezam indirilir mi? Cevap: Evet, uyuşturucu maddenin yerini veya kime ait olduğunu söyleyerek suçun ortaya çıkmasına hizmet ederseniz TCK 192/3 uyarınca etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilirsiniz (Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2017/476-2019/218 -19.03.2019).

7. Önemli Bilgilendirme ve Yasal Uyarı

Bu rapor, uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçuna ilişkin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her hukuki durum kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Sonuç olarak, hak kaybına uğramamak adına uzman bir ağır ceza avukatına danışmanız tavsiye edilir.